“I Am Not Sure, but I Am Here”: 13ο Διεθνές Συνέδριο Διαλογικού Εαυτού
Ο εσωτερικός διάλογος κατά την εκπαίδευση στη συστημική ψυχοθεραπεία
Τι συμβαίνει στον εσωτερικό διάλογο ενός ανθρώπου καθώς εκπαιδεύεται να γίνει ψυχοθεραπευτής; Εξαφανίζονται σταδιακά η αμφιβολία, η ανασφάλεια και ο φόβος του λάθους — ή αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο σχετίζεται μαζί τους;
Συχνά σκεφτόμαστε την εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία ως μια πορεία απόκτησης γνώσεων, θεωρίας και θεραπευτικών τεχνικών. Στην πράξη, όμως, πρόκειται για μια πολύ πιο σύνθετη διαδικασία. Μαζί με τις γνώσεις μετακινείται και ο ίδιος ο εκπαιδευόμενος: ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, σχετίζεται με τις εσωτερικές του φωνές και στέκεται απέναντι στην αβεβαιότητα.
Στο 13ο Διεθνές Συνέδριο Διαλογικού Εαυτού παρουσίασα, στο πλαίσιο του προσκεκλημένου συμποσίου “Dialogues of Becoming: The Self in Psychotherapy, Training, and Life Transitions”, την ερευνητική εργασία “I Am Not Sure, but I Am Here: The Therapist’s Inner Dialogue During Systemic Psychotherapy Training”.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του «Λόγω Ψυχής», υπό την επιστημονική εποπτεία της Τσαμπίκας Μπαφίτη, και βασίστηκε στο γραπτό αναστοχαστικό υλικό είκοσι εκπαιδευόμενων στο τέλος του δεύτερου έτους της εκπαίδευσής τους.
Η θεματική ανάλυση ανέδειξε πέντε αλληλένδετες όψεις της αναπτυξιακής τους διαδρομής: την ανάπτυξη μιας περισσότερο παρατηρητικής θέσης, την αναγνώριση οικογενειακών ρόλων που επανεμφανίζονται στη θεραπευτική σχέση, τη σταδιακή αποσύνδεση της αυταξίας από την τελειότητα, την αποσταθεροποίηση ως μέρος της ανάπτυξης και, τέλος, τη μετατροπή του εσωτερικού διαλόγου σε μηχανισμό αυτορρύθμισης.
Αυτό που φαίνεται να αλλάζει κατά την εκπαίδευση δεν είναι ότι οι δύσκολες εσωτερικές φωνές εξαφανίζονται. Ο εκπαιδευόμενος αρχίζει να τις αναγνωρίζει, να παίρνει απόσταση από αυτές και να τις φέρνει σε διάλογο με άλλες, περισσότερο υποστηρικτικές και αναστοχαστικές θέσεις.
Αντίστοιχα, η αβεβαιότητα, η ευαλωτότητα και ακόμη και περίοδοι αποσταθεροποίησης δεν εμφανίζονται απαραίτητα ως ενδείξεις ανεπάρκειας. Μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας διαδικασίας αναδιοργάνωσης, μέσα στην οποία διαμορφώνεται μια περισσότερο ευέλικτη θεραπευτική θέση.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η θεραπευτική ταυτότητα δεν διαμορφώνεται ως μια σταθερή και οριστική θέση. Αναπτύσσεται μέσα από την αυξανόμενη ικανότητα του εκπαιδευόμενου να αναγνωρίζει τις διαφορετικές εσωτερικές φωνές, να παίρνει απόσταση από εκείνες που τον κατακλύζουν και να μετακινείται με μεγαλύτερη επίγνωση ανάμεσα σε διαφορετικές θέσεις του εαυτού.
Η αμφιβολία δεν εξαφανίζεται. Παύει, όμως, να αποτελεί τη μοναδική ή κυρίαρχη φωνή. Δίπλα της μπορούν να εμφανιστούν περισσότερο υποστηρικτικές, συμπονετικές και αναστοχαστικές θέσεις.
Η επαγγελματική ωρίμανση, επομένως, δεν σημαίνει ότι ο θεραπευτής είναι πάντοτε βέβαιος. Σημαίνει ότι μπορεί να παραμένει παρών στη θεραπευτική σχέση, ακόμη και όταν η βεβαιότητα απουσιάζει.
I AM NOT SURE, BUT I AM HERE
Ακούστε τη συζήτηση
Τα ευρήματα της έρευνας αποτέλεσαν επίσης αφορμή για μια συζήτηση με την Τσαμπίκα Μπαφίτη στο Recording the Dialogical Self, γύρω από την εκπαίδευση των ψυχοθεραπευτών, την αποσταθεροποίηση, την τελειότητα και τον ρόλο του εσωτερικού διαλόγου στην επαγγελματική ωρίμανση.
Ερωτήσεις αναστοχασμού για όλους
Ποιες εσωτερικές φωνές γίνονται πιο έντονες όταν δεν είστε βέβαιοι για τον εαυτό σας;
Τι αλλάζει όταν η αμφιβολία δεν αντιμετωπίζεται ως απόδειξη ανεπάρκειας αλλά ως μέρος μιας διαδικασίας ανάπτυξης;
Ερωτήσεις για ψυχοθεραπευτές και εκπαιδευόμενους
Ποιοι παλαιότεροι οικογενειακοί ρόλοι μπορεί να επανεμφανίζονται στη θεραπευτική σας θέση;
Τι σας βοηθά να παραμένετε παρόντες όταν δεν έχετε τη «σωστή» απάντηση;
Comments